Cemal Süreya
Cemal Süreya Kimdir?
Cemal Süreya, asıl adıyla Cemalettin Seber Türk edebiyatında önemli bir yere sahip şair, yazar ve çevirmendir. 1931 yılında Erzincan’da dünyaya gelen ünlü şair anne tarafından Zaza baba tarafından ise Kürt’tür. Dersim olaylarıyla birlikte Bilecik’e sürgün edilmişlerdir.
Henüz 23 yaşında iken yaptığı bir düşük sonucunda aşırı kanamadan annesi hayatını kaybetmiştir. Geride kalan 3 çocuk ve baba olmuştur. Babası daha sonra iki evlilik daha yapmıştır. Karayollarında makinist olarak çalışan baba iş dolayısı ile evden uzak kalmış, Süreya ve kardeşlerinin anne-baba boşluğunu babaanneleri ve amcası doldurmaya çalışmıştır. Ne yazık ki burada da üvey anne zulümleri gören Süreya bu zülumlerden bıkarak gizlice parasız yatılı okul sınavlarına girmiştir.
Cemal Süreya Nerelerde Okumuştur ?
Girdiği bu parasız yatılı okul sınavı kazanan Süreya 1944 yılında Bilecik Ortaokulu’nda eğitim görmeye başlamıştır. Liseyi de aynı şekilde parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’nde okumuş ve mezun olmuştur.
1950 yılına geldiğinde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin Maliye ve İktisadi bölümünde okumaya başlamıştır. 1954 yılında buradan mezun olmuş ve askerlik görevini tamamlarken fark derslerini de vererek hukuk diploması almıştır.
Cemal Süreya’nın Şairliğe İlk Adımı
1955 yılında girdiği sınavı kazanarak İstanbul’da Maliye Müfettiş Yardımcısı olarak görev yapmaya başlamıştır. 1957 yılında bir trafik kazasında babasını kaybetmiştir. 1961 yılında görevli olarak Paris’e gönderilmiş ve “Göçebe” şiirini burada tamamlamıştır. Süreya kendini edebiyatın akışına bırakmak ve çalışmalarını artırıp dergi çıkarmak maksadıyla işinden istifa etmiştir. Ancak memuriyet şartları geri dönmüş ve 1982’de memuriyetten emekli olmuştur.
Cemal Süreya’nın Özel Hayatı ve Soyadından “Y” Harfinin Atılması
Cemal Süreya yaşamı boyunca tam dört kez evlenmiştir. Ömrünün son zamanlarında şeker hastalığı ile mücadele etmiş ve girdiği şeker koması sonucunda hayatını kaybetmiştir. Hayatında sosyalist bir görüşe sahip olmuş ve bu yönde çalışmalar yapmıştır. Çıkarmış olduğu “Papirüs” dergisinde hem edebi görüşlerini hem de dünyevi görüşlerini belli eden yazılar yayınlamıştır.
Cemal Süreya çocukken kendisine verdiği “Cemal Süreyya” adını kullanırken Sezai Karakoç ile girdiği iddia sonucunda “Y” harflerinden birini atmıştır.
Cemal Süreya’nın Edebiyattaki Yeri
Süreya Türk şiirinde modernist bir hareket olan İkinci Yeni şiirinin öncülerindendir. İlk şiir denemelerini ortaokulda eskizlerle lisede aruzla yapsa da asıl şiir çalışmaları üniversite yıllarında olmuştur ve bu yıllarda yayımlamıştır. Şiir kitaplarının yanı sıra deneme, eleştiri, günlük ve antoloji türlerinde yazılar kaleme almıştır. Eserlerinde sıkça işlediği temalar ise; aşk, kadın, yalnızlık, sosyal ve siyasal eleştiriler, ölüm, tanrı düşüncesi, portreler ve manzum poetikadır.
Ayrıca Süreya, Fransızcadan kırka yakın kitabı Türkçe’ye çevirmiştir.
Cemal Süreya’nın Eserleri ve Ödülleri
Şiirleri:
Üvercinka (1958)
Göçebe (1965)
Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973)
Uçurumda Açan (1984)
Sıcak Nal (1988)
Güz Bitigi (1988)
Sevda Sözleri (1990)
Düzyazıları:
Şapkam Dolu Çiçekle (1976)
Günübirlikler (1982)
Günler (1991)
Aydınlık Yazıları / Paçal (1992)
Folklor Şiire Düşman (1992)
Papirüs’den Başyazılar (1992)
Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi (1993)
Ödüller:
Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi adlı çocuk kitabı Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan 100 Temel Eser Listesi’nde 30. Sırada yer aldı. Sıcak nal ve Güz Bitigi adlı eserleri ile Necatigül Şiiri Ödülü (1988) almıştır. Göçebe şiiri ile Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü (1966), Üvercinka ile Yeditepe Şiir Armağanı (1959) almıştır. Kitaplık Dergisi’nin Türkiye’nin kuruluşunun 75. Yıldönümü sebebi ile 1988’de hazırladığı “75 yılda 75 kitap” listesinde Üvercinka ve Sevda Sözleri adlı iki kitabıyla bulunmuştur.
Cemal Süreya’nın Ölümü
Süreya son eşi Birsen Hanım ile birlikte yaşarken girdiği şeker koması sonucunda 1990 tarihinde hayatını kaybetmiştir. Cenazesi 11 Ocak’da Şişli Camii’nde kılınan öğle namazından sonra amcası Memo’nun da yattığı Kulaksu Mezarlığına defnedilmiştir.
Kaynakça
https://web.archive.org/web/20100717121237/http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Arsiv/1990/01/11
https://www.edebiyatla.com/gunce/cemal-sureyanin-hayati-ve-eserleri-300749
